(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 078

॥ శ్రీః ॥
3.78. అధ్యాయః 078
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
అర్జునవినాభావేన కాంయకవనే నివాసమరోచయానైః పాండవైస్తస్మాన్నిర్గమననిర్ధారణం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

జనమేజయ ఉవాచ। 3-78-0x(1978)(18888)
భగవాన్కాంయకాత్పార్థే గతే మే ప్రపితామహే।
పాండవాః కిమకుర్వంస్తే తమృతే సవ్యసాచినం ॥ 3-78-1(18889)
స హి తేషాం మహేష్వాసో గతిరాసీదనీకజిత్।
ఆదిత్యానాం యథా విష్ణుస్తథైవ ప్రతిభాతి మే ॥ 3-78-2(18890)
తేనేంద్రసమవీర్యేణ సంగ్రామేష్వనివర్తినా।
వినాభూతా వనే వీరాః కథమాసన్పితామహాః ॥ 3-78-3(18891)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-78-4x(1979)
గతే తు పాండవేతాత కాంయకాత్సవ్యసాచిని।
బభూవుః కౌరవేయాస్తే దుఃఖశోకపరాయణాః ॥ 3-78-4(18892)
ఆక్షిప్తసూత్రా మణయశ్ఛిన్నపక్షా ఇవాండజాః।
అప్రీతమనసః సర్వే బభూవురథ పాండవాః ॥ 3-78-5(18893)
వనం తు తదభూత్తేన హీనమక్లిష్టకర్మణా।
కుబేరేణ యథాహీనం వనం చైత్రరథం తథా ॥ 3-78-6(18894)
తమృతే తే నరవ్యాఘ్రాః పాండవా జనమేజయ।
ముదమప్రాప్నువంతో వై కాంయకే న్యవసంస్తదా ॥ 3-78-7(18895)
బ్రాహ్మణార్థే పరాక్రాంతాః శుద్ధైర్వాణైర్మహారథాః।
నిఘ్నంతో భరతశ్రేష్ఠ మేధ్యాన్బహువిధాన్మృగాన్ ॥ 3-78-8(18896)
నిత్యంహి పురుషవ్యాఘ్రా వన్యాహారమరిందమాః।
ప్రవిసృత్య సమాహృత్య బ్రాహ్మణేభ్యో న్యవేదయన్ ॥ 3-78-9(18897)
ఏవం తే న్యవసంస్తత్రసోత్కణఅఠాః పురుషర్షభాః।
అహృష్టమనసః సర్వేగతే రాజంధనంజయే ॥ 3-78-10(18898)
అథ విప్రోషితం రాజన్పాంచాలీ మధ్యమం పతిం।
స్మరంతీ పాండవశ్రేష్ఠమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-78-11(18899)
యోఽర్జునేనార్జునస్తుల్యో ద్విబాహుర్బహుబాహునా।
తమృతే పాండవశ్రేష్ఠం వనం న ప్రతిభాతి మే ॥ 3-78-12(18900)
శూన్యామివ ప్రపశ్యామి తత్రతత్ర మహీమిమాం।
బహ్వాశ్చర్యమిదం చాపి వనం కుసుమితద్రుమం ॥ 3-78-13(18901)
న తథా రమణీయం వై తమృతే సవ్యసాచినం।
నీలాంబుదసమప్రఖ్యం మత్తమాతంగగామినం ॥ 3-78-14(18902)
తమృతే పుండరీకాక్షం కాంయకం నాతిభాతి మే।
యస్య వా ధనుషో ఘోషః శ్రూయతే చాశనిస్వనః।
న లభే శర్మ వై రాజన్స్మరంతీ సవ్యసాచినం ॥ 3-78-15(18903)
తథా లాలప్యమానాం తాం నిశాంయ పరవీరహా।
భీమసేనో మహారాజ ద్రౌపదీమిదమబ్రవీత్ ॥ 3-78-16(18904)
మనఃప్రీతికరం భద్రే యద్బ్రవీషి సుమధ్యమే।
తన్మ ప్రీణాతి హృదయమమృతప్రాశనోపమం ॥ 3-78-17(18905)
యస్య దీర్ఘౌ సమౌ పీనౌ భుజౌ పరిఘసన్నిభౌ।
మౌర్వీకృతకిణౌ వృత్తౌ ఖంగాయుధధనుర్ధరౌ ॥ 3-78-18(18906)
నిష్కాంగదకృతాపీడౌ పంచశీర్షావివోరగౌ।
తమృతే పురుషవ్యాఘ్రం నష్టసూర్యమివాంబరం ॥ 3-78-19(18907)
యమాశ్రిత్య మహాబాహుం పాంచాలాః కురవస్తథా।
సురాణామపి యత్తానాం పృతనాసు న బిభ్యతి ॥ 3-78-20(18908)
యస్య బాహూ సమాశ్రిత్య వయం సర్వేమహాత్మనః।
మన్యామహే జితానాజౌ పరాన్ప్రాప్తాం చ మేదినీం ॥ 3-78-21(18909)
తమృతే ఫల్గునం వీరం న లభే కాంయకే ధృతిం।
పశ్యామి చ దిశః సర్వాస్తిమిరేణావృతా ఇవ ॥ 3-78-22(18910)
తతోఽబ్రవీత్సాశ్రుకంఠో నకులః పాండునందనః।
యస్మిందివ్యాని కర్మాణి కథయంతి రణాజిరే।
దేవా అపి యుధాంశ్రేష్ఠం తమృతేకా రతిర్వనే ॥ 3-78-23(18911)
ఉదీచీం చో దిశం గత్వా జిత్వా యుధి మహాబలాన్।
గంధర్వముఖ్యాఞ్శతశో హర్యాఁల్లేబే మహాద్యుతిః ॥ 3-78-24(18912)
రాజ్ఞే తిత్తిరికల్మాషాఞ్శ్రీమతోఽనిలరంహసః।
ప్రాదాద్భాత్రే ప్రియః ప్రేంణా రాజసూయే మహాక్రతౌ ॥ 3-78-25(18913)
తమృతేభీమధన్వానం భీమాదవరజం వనే।
కామయే కాంయకే వాసం నేదానీమమరోపమం ॥ 3-78-26(18914)
సహదేవ ఉవాచ। 3-78-27x(1980)
యో ధనానిన కన్యాశ్చ యుధి హిత్వా మహాబలాన్।
`శతశో ఘాతయిత్వాఽరీన్పృతనామధ్యగస్తదా'।
ఆజహార పురా రాజ్ఞే రాజసూయే మహాక్రతౌ ॥ 3-78-27(18915)
యః సమేతాన్మృధే జిత్వాయాదవానమితద్యుతిః।
సుభద్రామాజహారైకో వాసుదేవస్య సంమతే ॥ 3-78-28(18916)
`యేనార్ధరాజ్యమాచ్ఛిద్య ద్రుపదస్య మహాత్మనః।
ఆచార్యదక్షిణా దత్తా రణే ద్రోణశ్యభారత' ॥ 3-78-29(18917)
తస్య జిష్ణోర్బృసీం దృష్ట్వా సూన్యత్రేవ నివేశనే।
హృదయం మే మహారాజ న శాంయాత్రకదాచన ॥ 3-78-30(18918)
వినాదస్మాద్వివాసం తు రోచయేఽహమరిందమ।
న హి నస్తమృతే వీరం రమణీయమిదం వనం ॥ 3-78-31(18919)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి అష్టసప్తతితమోఽధ్యాయః ॥ 78 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-78-5 ఆక్షిప్తసూత్రాశ్ఛిన్నసూత్రాః। అండజాః పక్షిణః ॥
3-78-8 మేధ్యాన్ యజ్ఞార్హాన్ ॥
3-78-18 కిణం ఆఘాతచిహ్నం ॥
3-78-19 నిష్కాంగదకృతాపీడౌ సాష్టశతం సువర్ణాః నిష్కః తత్కృతేనాంగదేన కృతభూషణౌ ॥
3-78-30 బృసీం ఆసనం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.